Door Ruud van Bennekom, burgemeester van Bunnik

Lieve mensen,

Elk jaar als ik met jullie naar hier loop, maakt dat diepe indruk op mij. De vele mensen, het grote fort met de mooie natuur, en natuurlijk de nare geschiedenis die hier plaatsvond. Juist daarom zijn we hier. Sommigen van u zijn van ver gekomen, anderen van hier uit de buurt. Wat fijn dat u allemaal bent gekomen. Samen herdenken we de mensen die hier op het Fort, maar ook elders, hun leven hebben gegeven voor onze vrijheid.

Wij leven in een vrij land, waar geen oorlog is en waar we ons beschermd weten. We mogen vrij onze mening uiten, kunnen in demonstraties onze opvattingen geven en met onze stem bij vrije verkiezingen bepalen wie het bestuur vormen. Dat zijn enorme verworvenheden, die niet vanzelfsprekend zijn. Ik weet niet hoe u erover denkt, maar ik ben wel bezorgd als ik naar de wereld kijk. In Oekraïne, het Midden-Oosten en andere delen van de wereld verliezen mensen het van de militaire macht. Vrede en veiligheid zijn er ver te zoeken en ik hoop dat daar snel verandering in komt.

“De geschiedenis leren begrijpen”, dat is het jaarthema van het Nationaal 4 en 5 mei comité. Daarmee trekt het comité de ervaringen van de Tweede Wereldoorlog nadrukkelijk naar het hier en nu. Praten wij wel met elkaar over onze vrijheid? Durven we er wat van te zeggen als we voelen dat iets niet deugt? Staan we op bij de eerste signalen dat er uitholling van de democratische rechtsstaat plaatsvindt? Laat dat een oproep aan ons allen zijn.

We kunnen de geschiedenis alleen leren begrijpen als we de verhalen uit de oorlog blijven vertellen. Dat geldt zeker voor de 52 dappere verzetsmensen die op deze plek zijn vermoord. Elk jaar belicht ik daarom een van deze mensen, die hier gefusilleerd zijn.

Dit keer is dat Klaas Stempels; hij woonde hier niet ver vandaan, aan de Van Ostadelaan in Utrecht. Bankdirecteur van beroep en tevens lid van de Utrechtse gemeenteraad. Al voor de Tweede Werkdoorlog waarschuwde hij voor het gevaar van het nationaal socialisme en nam hij stelling tegen de opkomst van het fascisme in de Spaanse burgeroorlog.

Kort na mei 1940 raakte hij actief betrokken bij het verzet. Zo was hij oprichter van het illegale blad “Slaet op den Trommele” en leider van de ondergrondse Bond van Jong-Liberalen. In het verzet hield Stempels zich bezig met spionage en sabotage. Op 19 november 1942 werd hij verraden en in zijn woning gearresteerd. Op 9 oktober 1943 werd Klaas Stempels hier met de andere leden van de verzetsgroep Erkens gefusilleerd.

Vanavond herdenken wij de 52 verzetsmensen uit Nederland en België die op deze plek tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn geëxecuteerd. U zult hun namen zo horen. Daarna staan we twee minuten stil om ons respect aan hen te tonen en om alle mensen te gedenken die in de oorlogsjaren zijn omgekomen. Opdat wij nooit vergeten! Dank u wel.

Dan wil ik graag Fien Swinkels vragen om naar voren te komen. Fien is onze kinderburgemeester. Zij zal een gedicht voordragen dat ze grotendeels zelf heeft geschreven. Ze heeft zich daarbij laten inspireren door het gedicht “Wees maar niet bang” van Marianne Busser en Ron Schröder.