Opening Herdenking 2022


Door Janneke Schermers

Als voorzitter van de Stichting Herdenkingsmonument Fort bij Rijnauwen heet ik u van harte welkom bij deze 4 mei herdenking. De voorafgaande twee jaar was het door de Coronapandemie niet mogelijk om in aanwezigheid van u allen te herdenken. Het nationale thema van de herdenkingen dit jaar, ‘Vrijheid in verbondenheid’, is dan ook zeer passend. We hebben zelf ervaren hoe belangrijk die onderlinge verbondenheid is en het nadenken over wat ‘vrijheid’ voor ons betekent, kreeg door de wereldwijde actualiteit nog meer nadruk.

2022-05-04 Dodenherdenking Fort bij Rijnauwen 270

Wij herdenken vanavond de mannen die in de Tweede Wereldoorlog hier, op deze plek, voor onze vrijheid de hoogste prijs hebben betaald die er is: zij gaven hier hun leven. Als eerste wil ik dan ook graag hun nabestaanden welkom heten.

Vrijheid geven we door aan de volgende generaties. Daarom ook voor de jongeren een speciaal welkom. Fijn ook dat onze kinderburgemeester, Duco Das, een door hem zelf uitgekozen gedicht zal voordragen. Die goede traditie is geboren in de Coronatijd en zal vanavond voor het eerst gebeuren hier op het fort in het midden van u allen.

Zoals elk jaar zal de herdenking plaatsvinden in de aanwezigheid van vertegenwoordigers van de overheid, die daarmee laten zien dat ook zij het belang van herdenken inzien. Het bestuur van de Stichting is dan ook heel blij met de aanwezigheid van :
– de vertegenwoordiger van het Koninkrijk België
– de loco-commissaris van de Koning in de Provincie Utrecht
– de Burgemeester van Bunnik

Voor het uitspreken van de herdenkingsrede geef ik nu het woord aan de heer Van Bennekom, burgemeester van de gemeente Bunnik.
Daarna volgt het gedicht door de kinderburgemeester, Duco Das.

Herdenkingsrede 2022


Door Ruud van Bennekom

Geachte aanwezigen, dames en heren, jongens en meisjes,

Wat mooi dat we dit jaar weer hier op deze plek met elkaar samen kunnen zijn.

2022-05-04 Dodenherdenking Fort bij Rijnauwen 283

Als we het over herdenken hebben, dan denken we aan iets dat is geweest. Aan oorlog die voorbij is. Maar we zien echter elke dag de verschrikkelijke oorlogsbeelden van elders in de wereld en nu ook weer in Europa, in Oekraïne. De beelden zijn afschuwwekkend en drukken ons op de feiten. Vrede en veiligheid lijken voor ons vaak vanzelfsprekend, maar zijn o zo kostbaar en kwetsbaar. ‘Vrijheid in verbondenheid’ is het jaarthema 2022 van het landelijke 4 en 5 mei comité. Die verbondenheid voelen we vandaag ook als het om herdenken gaat. Er is verbondenheid met alle mensen die nu waar ter wereld te maken hebben met oorlog. Daarom hangt vandaag voor het gemeentehuis de Oekraïense blauw-gele vlag halfstok naast onze rood wit blauwe vlag.

En de verbondenheid is er ook, omdat we na twee jaar van beperkte herdenkingen weer hier kunnen zijn. Afgelopen twee jaar moest ik mijn toespraken op video opnemen en hebben we hier met een heel klein gezelschap de kransen gelegd. Dat was toen het maximale, maar het is natuurlijk veel beter om hier samen bijeen te kunnen zijn. Want herdenken doe je samen. Om straks in stilte te delen wat we voelen. En speciaal is er de verbondenheid met de verzetsmensen die op deze plek de hoogste prijs hebben moeten betalen. Het is dit jaar precies 80 jaar geleden dat de eerste verzetsstrijders hier op het fort gefusilleerd werden. Het waren negen mannen van de Oranjewacht, de verzetsgroep die al in 1940 door Piet Hoefsloot werd opgericht.

Op de website van de Oorlogsgravenstichting las ik onlangs zijn afscheidsbrief aan zijn vrouw en kinderen. Die ontroerde me. Het waren negen gewone mensen: boekhouder, drukker, geoloog, glashandelaar, kunstschilder, majoor, meubelmaker, restaurateur en winkelier. Met hun verzet deden ze veel meer dan het gewone en daarvoor verdienen ze groot respect. De negen werden in juni 1942 door de bezetter ter dood veroordeeld en een maand later werden de vonnissen hier voltrokken. De negen namen staan op de gedenksteen voor de leden van de Oranjewacht. Naast de stenen voor de andere verzetsmensen die hier hun strijd voor de vrijheid en democratie met het leven hebben moeten bekopen.

Vanavond gedenken wij de 52 dappere mensen uit Nederland en België die op deze plek tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn geëxecuteerd. Hun namen zullen zo genoemd worden. Daarna staan we twee minuten stil om ons respect aan hen te tonen en om alle mannen en vrouwen te herdenken die in de oorlogsjaren zijn omgekomen. Opdat wij nooit vergeten! Dank u wel.

En dan wil ik nu Duco Das vragen om hier te komen. Duco is onze kinderburgemeester. Hij zal een gedicht voordragen. Een speciaal gedicht voor kinderen die in oorlogssituaties met geweld geconfronteerd worden.

Gedicht kinderburgemeester


Door Duco Das

2022-05-04 Dodenherdenking Fort bij Rijnauwen 291

Alle grote mensen huilen,
heel de wereld heeft verdriet
want er is een kind gestorven.
Nog zo jong dat kan toch niet?

Het was nog maar pas begonnen
alles lag nog in ’t verschiet.
Plannen, dromen, luchtkastelen,
neergehaald, dat mag toch niet?

En wie kan mij nu verklaren
wie jou zo vroeg sterven liet.
Zeg me niet dat God dat wilde.
Levensgevers doden niet.

Video Herdenking 2021

Inhoud Video
Luiden van de kerkklokken in de gemeente Bunnik. Introductie Janneke Schermers, toespraak burgemeester Ruud van Bennekom, gedicht voorgedragen door kinderburgemeester Lise Wieman, het voorlezen van de namen van de gefusilleerden door Hans Nap. Beelden van de herdenking op 4 mei op Fort bij Rijnauwen.

Toets c om ondertiteling in- of uit te schakelen.

Video Herdenking 2020

Inhoud Video
Luiden van de kerkklokken in de gemeente Bunnik op 4 mei. Introductie Janneke Schermers, toespraak burgemeester Ruud van Bennekom, gedicht van Aaron Driedijk voorgedragen door kinderburgemeester Jette Geldens, het voorlezen van de namen van de gefusilleerden door Hans Nap. Beelden van de herdenking op 4 mei op Fort bij Rijnauwen.

Toets c om ondertiteling in- of uit te schakelen.

Klokken luiden voor vrijheid


Klokken luiden voor herdenking 75 jaar vrijheid

BUNNIK/ODIJK Ondanks dat de herdenking op Fort bij Rijnauwen niet door kan gaan dit jaar, wordt er wel een en ander georganiseerd. Er wordt onder meer een boekje gepresenteerd en zowel in Bunnik als in Odijk luiden alle kerken de klokken voorafgaand aan de 2 minuten stilte op 4 mei om 20.00 uur.

door Agnes Corbeij

Janneke Schermers is voorzitter van de Stichting Herdenkingsmonument Fort bij Rijnauwen. ,,Jaarlijks bezoeken zo’n duizend mensen de herdenking op het fort. Het voorlezen van de namen van de gefusilleerden op die plek en het luiden van de klokken in aanwezigheid van de nabestaanden en andere betrokkenen, blijft erg indrukwekkend. We vinden het uiteraard heel erg jammer dat dit niet door kan gaan, precies in het jaar waarin 75 jaar vrijheid wordt gevierd, een vrijheid die we mede te danken hebben aan de mannen die op het fort werden gefusilleerd.”

EXTRA AANDACHT De stichting had de bijzondere herdenking al in kannen en kruiken. Er zouden dit jaar ook nabestaanden laatste brieven van gefusilleerden voor komen lezen tijdens een avond in aanloop naar de herdenking. ,,Er zouden zelfs nabestaanden uit België komen daarvoor.” Dit wordt verschoven naar volgend jaar.

Ook werd er extra veel aandacht geschonken aan het monument zelf. ,,Met een anonieme gift hebben we ervoor gezorgd dat de klokkenstoel weer recht kwam te staan. Een van de poten was 30 centimeter weggezakt.” Ook het hekwerk rond het monument werd opnieuw geverfd. Daar zal dit jaar weinig aandacht voor zijn.

OPNAME Toch is de stichting niet bij de pakken neer gaan zitten. ,,We hebben een alternatieve invulling gevonden. Zowel voor, tijdens als na afloop van de herdenking.” Het welkom van Janneke Schermers zelf, de speech van de burgemeester, een gedicht door de kinderburgemeester Jette Geldens en het noemen van de namen van de gefusilleerden door bestuurslid van de stichting Hans Nap worden vooraf opgenomen in de Oude Dorpskerk. ,,Op het fort kunnen we geen goede geluidsopname maken. In de kerk worden nu ook diensten opgenomen, dus die ervaring is er.”

Ook wordt op dat moment in de lege kerk het boekje van Hans Nap gepresenteerd aan de kinderburgemeester. Het is een heruitgave van het boek ‘Toen werd het stil…’, mogelijk gemaakt door een bijdrage vanuit de gemeente. Het boek is geschreven voor de kinderen van de groepen 7 en 8. Hans Nap geeft normaal gesproken gastlessen op basisscholen over het thema vrijheid. Leerlingen van de Anne Frankschool uit Bunnik leggen jaarlijks een krans. Dit jaar is er geen betrokkenheid van scholen bij het herdenking, maar zal de kinderburgemeester bloemen leggen.

Janneke: ,,Met het boekje hopen we toch de jeugd erbij te betrekken. Het boekje is herschreven en heeft een hele mooie vormgeving gekregen van Lian Oosterhoff uit Bunnik. Zij bood haar diensten als vormgever aan, zonder een vergoeding te vragen.” Het boekje wordt overhandigd aan  de kinderburgemeester.

HERDENKING Op het moment van de herdenking zelf zal de burgemeester met zijn vrouw een krans leggen, waarna het bestuur van de stichting en de kinderburgemeester bloemen leggen bij alle stenen. Nabestaanden hebben die bij ons kunnen bestellen. De klok op het fort zal luiden en de taptoe zal klinken. Omdat de mensen niet naar de klokken kunnen komen, doen we het andersom. Ook de klokken van de kerken in Bunnik, Odijk en Werkhoven zullen op 4 mei luiden tot  8 uur. Daarna is er uiteraard twee minuten stilte, zoals altijd.

Van de opnames in de Oude Dorpskerk en op het fort wordt een videoverslag gemaakt, dat een paar dagen later op de website van de Stichting (monument-rijnauwen.nl), en via BunniksNieuws.nl, te zien zal zijn.

Verschenen in Bunniks Nieuws van woensdag 22 april 2020.